Tuesday, January 1, 2019

DAR XUMO DEEGAAN

5th October 2007
Waxaynu nahay ummad aan waxba ka aqoon waxa uu yahay deegaanku sababtoo ah wax dhibaato ah oo imika ka horeysayba inaga may soo marin waxaynu ahayn xoolo dhaqato; waxa keliya ee aynu uga baahnayna waxay ahayd daaqa xoolaha, dad keenuna intan wuu ka tiro yaraa, kana baahi yaraa; balse imika ayay ina haysataa dhib kii ka dhashay aqoon xumadeenii deegaan ku
Marka hore hadaynu qeexno deegaan waxa uu yahay, waxaa lagu sharaxaa:  “dhamaan wax yaabaha inugu hareeraysan noole iyo ma nooleba oo uu ku jiro “ecosystem” ku oo ah (wareega biyaha, wareega macdanta, is riixa jiilalka iyo qulqulka tamarta cadceeda) bulshada iyo wax qabad kooda”. Intaas  ayaa lagu sharaxaa deegaan ka ina uu ka koobanyahay.
Marka la soo qaado  deegaanka  waxaa qalbigeena ku soo deg-dega dhirta  iyo dhuxusha laga shidaayo  laakiin deegaanku intaa wuu ka balaadhan yahay waxaanu u baahan yahay in aynu wax ka barano; si aynu u bad baadino sababtoo ah wax aanad aqoon u lahayn ma daryeeli kartid, maahmaah carbeed baa tidhaah “dadku cadaw bay u yihiin waxaanay aqoonin”. Aqoon la’aanta dad keena ka haysatay deegaankooda iyo daryeel la’aantii ay u hayeen ayay lategeen intoodii badnayd debedaha  waxaanay noqotay astaanta la inugu garto (soomaali ahaan) wasakhaynta deegaanka iyo waxyeelaynta dhirta.

Monday, December 24, 2018

Impact Assessment of Recurrent Droughts on Agricultural and Pastoral Communities in Somaliland

Abstract: The study focuses on the assessment of the impacts of recurrent droughts on agricultural and pastoral communities in Baligubadle and Gabiley Districts of Marodiheh Region, Somaliland. Many parts of this country with limited water availability pose serious challenges to development. In the year 2008, it estimated that 150,000 pastoralists in the coastal areas were affected. The study adopted both a qualitative and quantitative approach. The quantitative data gathered was analyzed using SPSS, while qualitative data were analysed using content analysis, themes, explanations, descriptions and photography. The sample size used was 384 and this was drawn from the target population of 14560 respondents based on Solvents formula for sample selection. The findings showed that the impact of the drought is reflected in a failed harvest of crops and Livestock production. The frequent droughts severely affected them leading to experience food insecurity, limited water for both human and animal consumptions. The highest proportion of the study attributes the causes of the recurrent drought to Natural factor endowment (rainfall scarcity), while others associate it to factors like deforestation, soil erosion. Possible drought tolerance mechanisms were based on variables like relevancy of services, actual service delivered, quality, and quantity. In conclusion, the objectives of the study were attained, respondents were able to point drought directly by identifying its impacts and effects on livestock and crops in individuals, household and community levels. The study recommends that agricultural extension and veterinary service delivery should receive massive investment and a renewed commitment and vision to generate a fundamental change in the lives of poor livestock and crop farmers. Most important fall, afforestation, reforestation, agro-forestation and refrain from environmental degradation through forest cover clearance and charcoal burning must be a priority. It also recommends the above areas to be further studied by NERAD and relevant ministries. Download Paper

Tuesday, June 26, 2018

Translated SDGs into Somali

On 25 September 2015, Member States of the United Nations adopted 'Transforming our World: the 2030 Agenda for Sustainable Development,' and with it 17 Sustainable Development Goals (SDGs). The 2030 Agenda for Sustainable Development is intended as "a plan of action for people, planet and prosperity that seeks to strengthen universal peace in larger freedom."

The SDGs work in the spirit of partnership and pragmatism to make the right choices now to improve life, in a sustainable way, for future generations. They provide clear guidelines and targets for all countries to adopt in accordance with their own priorities and the environmental challenges of the world at large. The SDGs are an inclusive agenda and tackling the root causes of poverty and unite us (people in the planet) together to make a positive change for both people and planet. “Poverty eradication is at the heart of the 2030 Agenda, and so is the commitment to leave no-one behind,” 

Thursday, April 12, 2018

Hooyadii Bulshadeeda nalka u shiday!


Maryam Banbara waa Hooyo ku nool degsiimo miyi ah oo ku taalla wadanka Sinigaal; waa Injineer ku shaqeeya qalabka Soolarka ee dabka ka dhaliya iftiinka cadceedda, oo ay ku soo baratay wadanka Hindiya iyadoo ay bulshadeedu u diratay inay usoo barato cilmigan Soolarka ee ay baahida daran u qabeen. Waxaanu ku booqanay Qolkeedii Soolarka ee xaafadda Keur Simbara, illaa 200  oo qoys ayay farsamo yaqaan u tahay, weliba intaa waxa u dheer imika deegaanada la jaarka ahna caan ayay ka tahay maadaama oo ay bedesho unugyada Soolarka ka xumaada oo hab macmal ah oo ay iyadu hal abuurtay ay u farsamayso.

Waxaa na xiiso iyo karti geliyey; Haweenaydan oo da’ ahaanna aad aragtaan inay u safartay muddo saddex bilood ahna ku maqnayd wadan debedeed si ay u daboosho baahi bulshadeedu u kadeednayd; ka dibna ay ka haqab tirto qoys kasta oo bulshadeeda ka mid ah inuu ileys shito iyagoon lacag badan bixinayn. Qoys kasta waxay bishii bixiyaan $2 (labo doolar) mid iyadaa mushahar u qaadata; ka kalena waxaa loo dhigaa adeegga Soolarka wixii ka xumaada, waa hooyo firfircoon oo bulshaduna ixtiraam weyn u hayso, ‘xaafad isku filan dheh; markay adeega laydhka timaad’.
Inaad Bulshadaada baahi ka dabooshaa waa masuuliyad ku saaran; oo aan da’ iyo xayn daab kale toona kaaga xidhnayn waa adiga iyo goortaad fahamto ood bilawdo!

Friday, March 30, 2018

Kulankii dhaymaha qaranka (Qabyaaladdiid)


Kulankii qabyaalad-diidka ee ka qabsoomay magaalada Burco 29-30 March 2018; wuxuu ahaa kulan aan ka baaqday balse qalbigaygu ka qaybgalay, waan bogaadinayaa dhallinyarada is xilqaantay ee u istaagay inay bulshadooda baraarujiyaan, xalna u raadiyaan mushkiladan.

Qabyaaladdu waa masiibada ugu weyn ee haysata qarankan Somaliland, kasoo bilaw xilligii laga xoroobaayay gumaystaha ogow wixii Xamar ina geeyey waxay ahayd inaynu qabiilooyinkeena kala badbaadinno; marka si dhab ah loogu fiirsado arrintaas; walaw aan si cilmiyeysan loo baadhin hadana illaa hadda inta laga qoray waxay muujinaysaa isu muuqadka qabiilooyinka ayaa keeney inaynu qarankeennii ku dhex tuurno meel aynaan garanahayn waxa inagaga soo baxaaya, dabadeedna weynagii eednay. Maanta oo laga joogo 58 sano weli waa masiibada ina haysata, ee saboolnimada iyo sidaynnu nahayba inoogu wacan, xalkeeduna waa arrinta shirka Burco lafa guray maanta.

Thursday, March 15, 2018

Socdaalkii Senegal: Kaga bogo halkan

Wadanka Sinigaal ‘Senegal’ wuxuu ku yaallaa cidhifka galbeed ee qaaraddan cagaaran ee Afrika, wuxuu deris kala yahay dhinaca bari wadamada Guinea iyo Guinea Bissau, waqooyina Mauritania iyo Mali, Inta kalena bad-weynta Atlantic, waxaa xusid mudan inuu wadanka Gambia sidoo kale yahay wadan ku dhexjira Senegal oo dhinackasta uu kaga wareegsanyahay xagadda baddda mooyaane.
Taariikhda cusub ayuun baynu ku bilaabaynaaye, wuxuu xornimada ka qaatay wadanka Faransiiska 1964kii, waxaana madaxweynihii ugu horeeyey noqday Léopold Sédar Senghor oo xukumaayay 1964-1980kii; ahaana nin Kiristaan ah iyadoo wadanku yahay 94% Muslim, haye! Bal kasitee, waxaana xigay Abdou Diouf 1980 illaa 2000 waxaana bedeley Abdoulaye Wade oo xilka hayay 2000-2012kii, waxaana hadda madaxeyney ka ah Macky Sall oo isna Kiristaan ah.
‘Waxaa xusid mudan in wadankani yahay ka keliya ee galbeedka qaarada ku yaalla ee aan Af-gembe Meleteri ka dhicin weligii”

Monday, June 12, 2017

Barnaamijka kasoo kabashada abaaraha: Falanqayn iyo talooyin

Abaaruhu waa masiibo ku soo noq-noqotay ummadaha ku dhaqan geeska Afrika somalidana si gaara u aafeeya markasta, sababtuna waxaa weeye wax qorshe u diyaar garaw ah ama ka artatabansi ah ayaanay lahayn.
Sannadkani (2016/2017) wuxuu ahaa kii ugu saamaynta badnaa in muddo ah; marka laga eego baaxadeeda iyo tacluusta la socotay ee xoolaha galaafatay. Hadda oo raxmaddii ilaahay shubay badi, waxaan indhahayga ku soo arkay sida ay meelo ka mida baadiyaha  durugsan ee gobolka togdheer u saamaysay iyo sida xaaladda dadku tahay xilligan, waxaamay u badantahay in goobaha kalena la qabaane waxaan ku soo arkay:

Thursday, March 2, 2017

Halka dunida lagu geeddi yahay deyiba maayaane!



Somalidii ku dhaqnayd geeska Afrika ee la bartay xilligii gumaystuhu qaybsaday una kala jar-rajay shanta meelood ayaa la sheegaa inay ahaan jireen gumeystaha ka hor ummad u dhaqan hab qabiili ah oo isma bixiso ah, wax ilbaxnimo ah oo horumar lagu beegsado ama lagu majeertana aan lahayn. Hasa yeeshee waxaa lagu sifeeyaa ummad fir-fircoon oo dadaal badan; waxay u hagar baxaanna si fudud uga midho dhalin kara.
Gumaystuhu wuxuu heeryadiisa ka laab-laabtay muddo laga joogo 57 sano isaga oo aan waxba u qaban; ha ahaato aqoon, kaabayaal dhaqaale iyo farsamo toona. Waxaa majarihii la wareegay Somalidii ahaan jirtay qabaail ka aan isbixin oo xornimadii lagu wareejinayayna ku sifeeyey HAL ka mida geelii ay kala dhici jireen, oo ay weliba usii dheertahay kala xad ama waxa loo yaqaanno Musuq.

Tuesday, January 24, 2017

Cudurka kaa gala fardaha, Haddii laga gubo dameer, Dawada lama gaadhayee...

Sixir bararka Somaliland ka jira weli xalkiisii lama helin, go'aanka golaha wasiiradu maanta kasoo saareena waa ka dar oo dibi dhal.
Waxaa wadanka ka jirta xil gudasho la'aan baahsan oo  cuqdadna ka qabta adeegsiga aqoonta. Waxaan ku talin lahaa qodobadan soo socda:





  •   In arrintan sixir bararka lagu fardaamiyo isu keenista aqoon yahanka wadanka si ay u keenaan xal waara oo dhaqaalaha wadanka jaho loogu sameeyo.
  • In sida ugu dhakhsiinyaha badan loo sii hakiyo qaadka iyadoo lagu soo rogaayo in aanu magaalooyinka soo gelin 12:00 duhurnimo ka hor, ugu danbayna 2:30 gelinka danbe, Meel aan bangiga dawladda ahayna waa in aan laga sarifin lacagta qaadka.
  • In Bangigu si dhakhso ah suuqa u geliyo lacag doolar ah si xaaladda loo qaboojiyo
  • In cashuurta lagu qaado noockasta oo ay tahay ba SL shillin.

Thursday, January 5, 2017

Shahaado sharaftii ay igu sagootiyeen maamulkii hore ee Dallada NAFIS

Sharaf ayay noo ahayd aniga iyo shaqaalahaygaba in Maamulkii sare (Board of Directors) ee aannu soo wada shaqaynaynay afartii sano iyo badhkii tegey ay nagu sagootiyaan shahaado sharaf ay igudoonsiiyeen; taasoo ay bogaadin iyo dhiirigelini ku dheehantahay, noona suntaysa inaanu muujinay karti iyo xilkasnimo la mahadiyey oo ka muuqata koboca iyo kuritaanka Dallada NAFIS Network.

Waxaannu mahad iyo bogaadin u celinaynaa Xubnaha maamulkii sare ee Dallada NAFIS network, gaar ahaanna Guddoomiyihii hore Amina X. Muhumed Warsame (Amina Milgo), oo hogaamin, karti iyo wada shaqayn nagu hogaaminaysay 4.5 sano ee ina dhaafay, waxaannu u rajaynaynaa barwaaqo iyo badhaadhe aduun iyo aakhiraba.

Wednesday, November 23, 2016

Musuq cune muuqan doonee | Aduunna saboolnimo aakhirana ciqaab

Erayo kooban oon kasoo xigtay heesta wacyigelinta musuqa ka digeysa ee fanaaniinta Liyuu ban ee Dawlad deegaanka Somalida Itoobiya:
Musuqu waa shay aan nolosha aduunyana wax ka tarin; aakhirana naar iyo cadaab lagu mutaysto. Ogowo musuq maasuqu maaha lacag la xaday oo keliya, halkaan kaga boqo:

Thursday, September 29, 2016

Falanqayn kooban: Buugga Danjire Cawil Cali Ducaale ee Raad-raaca Taariikh Somaliyeed.

Buuggan oo ay daabacday shirkadda Sagaljet bishii 7aad ee sannadkan 2016ka wuxu ka kooban yahay 450 bog iyo 9 cutub, qoraaguna wuxuu u bixiyey RAAD-RAACA TAARIIKH SOMALIYEED; oo uu kasoo bilaabayo intii uu garaadsaday (ardaynimadiisii) illaa cimrigiisa maanta. Qoraagu si qodobaysan oo farshaxannimo ku jirto ayuu sawir buuxa uga bixinayaa xaaladdii geyiga Somaliyeed ee xilligii hana-qaadkiisa iyo gebi dhaclayntii ummada Somaliyeed ee illaa maanta.

Friday, April 29, 2016

Yoolasha Horumar Waara | Sustainable Development Goals

Waxay ahayd Bishii sagaalaad ee 2000 markii la ansixiyay qorshihii horumarineed ee ugu horeeyay
ee caalamku wadar ahaan u guddoonsado oo loogu magac daray «Yoolasha Horumarineed ee
Kunka sano» (Millinimum Development Goals), oo ahaa 8 yool oo shaqaynaayay 20002015-kii.
Markii lasoo gaadhay 2014 kii ayaa dadaal loo galay sidii loo heli lahaa beddelka yoolashan
xilku ka sii dhammaanayo, waxaanay Qaramada Midoobay iska xil saartay inay la tashado
Bulshooyinka Adduunka, si loogu saleeyo waxay mudnaanta siinayaan. Halkan kala deg Buuga oo dhamaystiran

Yoolasha Horumar Waara | Sustainable Development Goals

Waxay ahayd Bishii sagaalaad ee 2000 markii la ansixiyay qorshihii horumarineed ee ugu horeeyay
ee caalamku wadar ahaan u guddoonsado oo loogu magac daray «Yoolasha Horumarineed ee
Kunka sano» (Millinimum Development Goals), oo ahaa 8 yool oo shaqaynaayay 20002015-kii.
Markii lasoo gaadhay 2014 kii ayaa dadaal loo galay sidii loo heli lahaa beddelka yoolashan
xilku ka sii dhammaanayo, waxaanay Qaramada Midoobay iska xil saartay inay la tashado
Bulshooyinka Adduunka, si loogu saleeyo waxay mudnaanta siinayaan. HALKAN KA DEJISO
hakan guji

Yoolasha Horumar Waara | Sustainable Development Goals

Waxay ahayd Bishii sagaalaad ee 2000 markii la ansixiyay qorshihii horumarineed ee ugu horeeyay
ee caalamku wadar ahaan u guddoonsado oo loogu magac daray «Yoolasha Horumarineed ee
Kunka sano» (Millinimum Development Goals), oo ahaa 8 yool oo shaqaynaayay 20002015-kii.
Markii lasoo gaadhay 2014 kii ayaa dadaal loo galay sidii loo heli lahaa beddelka yoolashan
xilku ka sii dhammaanayo, waxaanay Qaramada Midoobay iska xil saartay inay la tashado
Bulshooyinka Adduunka, si loogu saleeyo waxay mudnaanta siinayaan. Halkan kala deg Buuga oo dhamaystiran

Budhcaddii telifoonka, Iska jira!



Waxay ahayd galab jimce ah oo cadceedu liiqa dhigtey; afkana lagu hayo eedaankii salaada makhrib, waxaa isoo wacay tilifoon; kuye waa hebel (maba sii xasuusto magucu ii sheegaye): "waxaan ka imid Ingiriiska, number kaagana waxaa isoo siiyey Xamse hebel hebel oo yidhi wadankii raggaasaa joogee la hadal" - Xamse waa nin aanu saaxiib nahay, aqoon fiican-na aan u leeyahay. Waxa uu sii raaciye: "waxaan kasoo degay Itoobiya, waxaan gaadhi kasoo kireystay Wajaale, waxaana ila socota xaaskii iyo labo caruura imika waxaannu maraynaa Abaarso sokadeeda, gaadhigii ayaa naga xumaaday, ninkii gaadhiguna wuxuu i leeyahay Arabsiyo ayaan u doodananayaa alaabe meesha sii jooga ee isu kaaya afgaro".

TAHRIIB IYO TALADII

Taariikh: 7th September 2014
Tahriibka ama dhalandhoolka loo jeestey wadamada reer galbeedku maaha dhibaato ay sababtay oo keliya dhaqaale xumo ama faqri haysta dadka tahriiba balse waa mushkilad leh xididdo badan oo sida ay ku sheegeen warbixin ay soo saartey qolada la yidhaahdo Global initiative[1] horraantii sannadkan 2014 ka,  qodobada ugu muhiimsan ee dabada ka riixaaya qul-qulka hayaanka dhallinta Afrika ay ka mid yihiin:
 §   Bulshooyinka qaaradda Afrika oo ah kuwa ugu koritaanka badan aduunka.